Прополис

Се вели дека прополисот е средство за зачувување на здравјето и најважниот природен антибиотик што некогаш го открил човекот. Тој е еден од најскапоцените пчелни производи. Познато е дека прополисот го користеле древните цивилизации. Она што е извонредно за него е тоа што е откриен пред две илјади години. Познатите ефекти на овој лек се познати уште од почетокот на пишаната историја.

Употребата на прополис во народната медицина датира од античко време. Старите Египќани го користеле во процесот на мумификација. Грците и Римјаните го користеле прополисот за лекување на кожни лезии и многу здравствени проблеми. Инките го користеле против треска, а во средниот век, во Русија, се користел против воспаление на усната шуплина и кариес, а подоцна и против чиреви. Од 12 век, во Европа, народната медицина му дава важна улога на прополисот во примената на неговите препарати за надворешна употреба.

Прополисот сега се смета за важен дел од диететиката и природното лекување. Неговата популарност постојано расте поради неговите бројни можности. Се чини дека содржината на флавоноиди во прополисот е одговорна за неговата голема антибиотска улога. Флавоноидите имаат бројни моќни лековити ефекти, што науката сега дефинитивно ги докажа и демонстрираше.

Што е прополис?

Зборот прополис е од грчко потекло (про – пред, полис – град) и може да се преведе како заштита на град, тврдина и се однесува на фактот дека пчелите често градат ѕид од прополис на влезот во нивното гнездо.

Прополисот е мултифункционален материјал, еден вид растителна смола, што пчелите ја собираат и ја користат при градење и одржување на своите кошници. Пчелите произведуваат прополис со собирање мешавини од различни количини природни смоли, секрети од ткивата на пупките или кората на дрвјата и грмушките, најчесто во август, септември и октомври, и во времето кога се подготвуваат за зима, и мешајќи го со восок, полен и свои ензими.

Кај растенијата, прополисот е леплив слој околу пупките, кој служи за нивна заштита од неповолни временски услови, како и од напади на микроорганизми. Германските истражувачи наведуваат дека пчелниот прополис е смолест остаток од првата фаза на варење на поленот, што лесно се утврдува со помош на микроскоп, благодарение на поленските зрна што се наоѓаат во прополисот. Забележано е дека плунката од плунковните жлезди на пчелите, која се меша со восок, исто така учествува во процесот на собирање и моделирање на прополисот.

Пчелите го користат прополисот за да ги обложат внатрешните шуплини на гнездото и сите саќе со легло, да ги поправат оштетените основи на саќето, да затворат мали пукнатини во кошницата или да ја намалат големината на влезот во неа. Тие го користат и за да ја заштитат кошницата од живи или мртви инсекти, глувци или други непријатели, кои понекогаш се преголеми за да се исфрлат од кошницата, и да ги заштитат од вируси и бактерии поради распаѓање, со балсамирање со премачкување со прополис. Стерилноста на кошницата се одржува благодарение на бактерицидните, антигабичните и антивирусните ефекти на прополисот.

Ефектот на прополисот

Денес, прополисот се користи сè повеќе бидејќи е утврдено дека има изразени антибактериски, антивирусни, антиинфламаторни и антиревматски ефекти. Делува како природен антисептик, антиоксиданс и е ефикасен против повеќето габи и паразити. Прополисот делува локално, директно, врз инфекции или воспаленија на устата, крајниците или грлото, потиснувајќи ги воспалителните процеси со блокирање на предизвикувачкиот агенс, но исто така ја ублажува болката доколку е присутна. Има антибиотско дејство против повеќето бактерии, како и дејство врз вируси, вклучувајќи го и вирусот на грип, со што се спречува појавата и развојот на болести: горни дишни патишта, органи на урогениталниот тракт, стомачни инфекции.

Флавоноидите што ги содржи го стимулираат растот на косата и ја подобруваат циркулацијата на крвта. Тие исто така го стимулираат исфрлањето на урина, лачењето на жолчката и ендокрината секреција. Корисно е за анемични лица, има корисен ефект врз метаболизмот и го зајакнува телото.

Прополисот е корисен во спречувањето на настинки, како и во лекувањето на замор, исцрпеност, кашлица, па дури и дехидрација.

Флавоноидите не се само антибактериски супстанции, туку се активни и во третманот на чиреви, ревматизам, грип и настинки, проблеми со желудникот и одредени респираторни нарушувања. Тие се корисни и кај некои хронични состојби, како што се стресот и проблемите со зглобовите. Сето ова дава нова димензија на ефикасноста на овој производ.

Научниците го тестирале прополисот со заразни (патогени) бактерии и вируси. Секој од тестираните патогени и вируси бил инокулиран со различни разредувања на прополис, и во сите случаи, прополисот или ефикасно ги уништил или го запрел растот на сите патогени.

Физички својства на прополисот

Прополисот е леплива смолеста маса што истекува од пупките и кората на одредени видови дрвја, главно четинари, а ја собираат пчелите и понекогаш се нарекува пчелин лепак. Бојата на прополисот варира од златно-кафеава до кафеаво-зелена и од црвеникаво-кафеава до црно-кафеава.

Свежиот прополис е прилично мека леплива маса. На температура од 25°C до 45°C, прополисот станува помек и многу леплив, со гумена конзистенција, додека во течна состојба преминува на температура од 60°C до 70°C, а кај некои примероци точката на топење може да достигне и до 100°C. Оставен на собна температура се стврднува, додека во ладна средина се претвора во тврда, кршлива маса и има јачина на восок. На температура под 15℃, станува кршлив, лесно се крши и се претвора во прав.

Хемиски состав и својства на прополис

Прополисот има сложен хемиски состав кој е сè уште контроверзен. Досега, во прополисот се идентификувани најмалку 180 различни состојки, а се чини дека со секоја нова анализа се откриваат нови состојки. Најновите истражувања покажуваат дека станува збор за природен материјал кој содржи повеќе од 300 различни супстанции кои се фармаколошки активни.

Составот на прополисот се состои главно од растителни смоли и балсами (50 – 55%), восок (30%), есенцијални масла, полен, кој е содржан во концентрација помеѓу 4 и 10%, органска материја (5%), аминокиселини и естри, како и многу олигоелементи.

Меѓу минералите и елементите во трагови се калциумот, хромот, железото, бакарот, манганот, цинкот, кобалтот и многу други. Потоа содржи фитонциди и антибиотици. Покрај тоа, содржи и витамини: Ц, Е, Х, како и провитамин – А. Содржи целиот комплекс на витамини Б. Присуството на флавоноиди е многу важно, кои играат важна улога во заштитата на крвните садови, дејствуваат на ублажување на воспалителните процеси и го подобруваат дејството на аскорбинската киселина (витамин Ц).

Антимикробни својства на прополисот

Употребата на прополис за премачкување (мумификација) на трупови и несакани натрапници во кошницата ги навела научниците да веруваат дека прополисот поседува и антимикробни својства.

Поради својата силна антимикробна активност, прополисот често се нарекува природен антибиотик. Научните студии покажаа дека прополисот е чист природен антибиотик по своите својства , на кој, за разлика од синтетичките препарати, ниеден микроорганизам не станува отпорен, ниту пак предизвикува штетни реакции во телото.

Влијанието на прополисот врз патогените бактерии е особено значајно во наше време, кога пациентите сè повеќе стануваат преосетливи на синтетички антибиотици. Преосетливоста на прополисот практично не постои, бидејќи многу супстанции се присутни во него во екстремно мали количини. Нивното заедничко дејство е во идеален меѓусебен однос, што им овозможува да имаат контактен ефект кој е еднаков на ефектот на денес познатите антибиотици низ целиот спектар или е значително посилен, а не доведува до резистенција.

Антибактериско дејство на прополис

Многу истражувачи добро го проучиле и потврдиле антибактериското (бактериостатско и бактерицидно) дејство на прополисот против следниве микроорганизми: видови Bacillus, Listeria monocytogenes, видови Streptococcus, Staphylococcus aureus и други видови, Salmonella typhi, Salmonella paratyphi и многу други видови (околу 80 патогени соеви, главно грам-позитивни).

Антимикотичен ефект на прополис

На добро познатите биолошки својства на прополисот, покрај антибактериските, треба да се додадат и антифунгалните ефекти. Во светската литература, категорично се привлекува вниманието кон антифунгалните својства на прополисот, кои дејствуваат на различни видови габи – предизвикувачи на кожата и влакнестите делови од телото. Овој ефект е особено изразен против култури од видовите Candida albicans, Epidermophyton, Microsporum, Ahorio Schonleini.

Се претпоставува дека антифунгалното дејство на прополисот, врз околу 60 видови габи, е определено од неговите следниве компоненти: P-кумаринска киселина, естер на кофеинска киселина, стилбени, бензоева киселина, пиноцембрин и пиноцембрин ацетат.

Антивирусно дејство на прополис

Во последниве години, моето истражување беше посветено и на терапевтските ефекти на прополисот, што стана предмет на бројни експериментални и клинички студии за вирусни инфекции. Интересно е да се напомене дека голем број автори објавија позитивни резултати во врска со инхибиторното дејство на екстрактот од прополис врз експериментално инфицирани животни (со вирус на грип). Студиите, исто така, покажаа дека прополисот има вируцидно дејство врз вирусот на херпес, бидејќи е потврдено присуството на значаен антихерпес ефект на екстрактот од прополис врз инфекцијата со овој вирус in vitro. Сè уште постојат многу студии за ефектите на прополисот врз различни вируси, кои го докажуваат антивирусното дејство на прополисот. Секоја нова студија открива антивирусни ефекти врз претходно нетестирани типови на вируси.